Chào các bạn, tôi tên là Khiuv Daravuth, tên Việt Nam là Quốc Anh, tôi là hướng dẫn tour của Công ty “Caravan Angkor tours”. Tiếp theo bạn hãy cùng tôi thưởng ngoạn quang cảnh KINH THÀNH ANGKOR THOM, Công trường Hoàng Gia, ngắm nhìn những nụ cười bí ẩn ở đền Bayon, dạo quanh “Sân Voi”, đi tìm vết tích của cung điện Hoàng Gia Phimeanakas …

KINH THÀNH ANGKOR THOM

Angkor là kinh thành của Quốc Vương Jayavarman VII, thụy phong là Mahâparamsangatapada xây dựng vào cuối thế kỷ thứ 12, trong thành có đền Bayon thờ vị Phật Vua. Cung điện xưa kia xây cất bằng những vật liệu đơn giản như gỗ, lợp ngói nên bị hư hỏng, cho đến nay không để lại dấu tích gì, chỉ còn lại những đền thờ, nền móng bằng Đá mà thôi. Không vì vậy mà làm ảnh hưởng đến kiến trúc tuyệt vời của “Kinh Thành Angkor Thom”.

Đầu tiên chúng ta sẽ đi dạo một vòng thành. Cổng thành cao khoảng 8 m, xây bằng đá ong, phía trong có đắp đất thành một con đường vòng quanh. Ngoài thành có hào nước rộng bao bọc. Ở mỗi góc thành có 1 ngôi tháp nhỏ gọi là Prasat Chrung, xây bằng đá bùn, hình chữ thập, có hai lớp nóc chạn hoa sen. Mặt tường ngoài có chạm hình Thần Devata, có nhiều cửa sổ giả, có chấn song tiện tròn, xung quanh tháp chỉ có một cửa ra vào và mở cửa về hướng Đông.Kinh Thành có 5 cửa ra, 4 cửa chia theo 4 phần của bề mặt thành, 4 con đường đắp theo hình chữ thập, trung tâm điểm là ngôi đền Bayon. Cổng thành xây bằng đá bùn, cao 23 m. Mỗi cổng thành xây hình 3 ngọn tháp, mỗi ngọn đều có 4 gương mặt Phật, giống tượng Bayon, tượng trưng cho quyền uy của nhà Vua ở khắp 4 phương trời.

Dưới góc 4 tháp, mỗi góc có tượng voi 3 đầu bằng đá, vòi thòng thẳng xuống làm cột, mũi voi hái hoa sen. Đó là voi của vị Thần Indra cưỡi mà ta có thể thấy ở cửa “Thắng Trận” ở hướng Đông, Thần Indra ngồi giữa 2 nàng tiên Apsara , tay cầm lưỡi tầm sét Vajra. Cổng thứ 5 ở mặt thành hướng Đông, đi thẳng vào cửa chính đền Bayon. Cổng này cũng xây tương tự như 4 cổng kia. Cổng thứ 5 còn có tên gọi khác là “Cổng Tử” (cổng của kẻ tử hình).

Con đường trước cửa mỗi cổng thành, ta sẽ nhìn thấy hai hàng tượng đá lớn, mỗi bên 54 vị Thần, đang trong tư thế xoạc chân, ôm ghì con rắn 9 đầu. Tương truyền theo lịch sử tôn giáo Ấn Độ, hình rắn tượng trưng cho cho cầu vồng, là gạch nối giữa người phàm và cảnh Phật, một bên là quỉ Asura có gương mặt hung tợn, một bên là những vị Thần Deva có gương mặt hiền từ, diễn tích “khoáy động biển sữa” hầu rút nước cam lộ. Hào nước tượng trưng cho mặt biển, bờ thành và cổng thành tượng trưng cho dãy núi. Điều này là tượng trưng sự chiến thắng và nền thịnh vượng của quốc gia.

Đền Bayon

Từ xưa đến nay, Angkor Thom có ấn tượng với du khách đến thăm không kém sức mạnh huyền bí của Angkor Wat. Giữa quang cảnh đổ nát, đi quanh những tảng đá lớn nằm ngổn ngang ở Bayon, nhìn lên mọi hướng lúc nào ta cũng thấy tượng đầu người mỉm cười bí ẩn trên các tháp nhìn ta đi tham quan. Có tổng cộng 216 gương mặt đá trên 54 tháp nhìn khắp hướng ở Bayon.

Đặc biệt ở Bayon so với các nơi khác là sự hiện diện trội hẳn của ảnh hưởng Phật giáo mặc dù có không ít sự ảnh hưởng nền tôn giáo Ấn Độ so với các đền điện khác ở Angkor. Điều này được giải thích vì người tạo

Bayon và xây dựng nhiều nhất ở Angkor Thom là vua Jayavarman VII, vị vua theo phật giáo Mahayana. Dưới triều vua Jayavarman VII, Angkor đã lên đến tuyệt đỉnh thể hiện trên kiến trúc, nghệ thuật và quyền lực. Sau Jayavarman VII, Angkor bắt đầu suy sụp và cuối cùng điêu tàn, hoàn toàn bỏ trống và lãng quên sau khi bị quân Xiêm tàn phá.

Cấu trúc đền Bayon gồm ba tầng, cả ba tầng đều bị hư hại, đổ nát. Năm 1924, Henri Parmentier (nhà khảo cổ Pháp, người thành lập ra viện bảo tàng Chàm ở Đà Nẵng) đã tìm được ở Bayon một tượng bồ tát Lokesvara. Sau này trong lòng trung tâm Bayon, một tượng Phật lớn cũng được tìm ra. Cửa chính của ngôi đền xây về hướng Đông. Trước đền Bayon có 1 nền đá cao có tam cấp, có nhiều tượng rắn 7 đầu và sư tử.

Đền Bayon có dãy hành lang bao quanh ở vòng thành thứ 3. Mỗi góc có một gian phòng được chạm trổ tỉ mỉ. Kế đó là một mảnh sân hẹp chạy vòng quanh.

Ở hướng Đông có 2 phòng “thư viện”. Ta có thể ngắm tượng Phật 4 mặt với nhiều kích thước khác nhau.

Ngôi tháp ở giữa cao hơn hết. Trong tháp rất tối vì không có cửa nên không có ánh sáng, là nơi thờ tượng vị Phật Vua.

Ở dãy hành lang, vòng thành thứ 2, trên vách đá từ ngôi tháp xây (cổng hướng Đôngđến tháp hướng Bắc) ta sẽ nhìn thấy bức chạm về sự tích Vua Cùi.

Những hình chạm khắc ở đền Bayon hơi thô kệch, nhưng được chạm sâu hơn những bức chạm ở đền Angkor Wat. Các dãy hành lang của đền Angkor, được chạm khắcvới nhiều nội dung khác nhau giống như ở đền Angkor Wat.

Trên một số các bệ đá làm nền chung quanh tháp Bayon, ở tầng 1 là các điêu khắc tuyệt tác. Những bức tranh phù điêu tạc trên đá mô tả rất sống động cảnh diễu hành của vua và hoàng gia, trận thuỷ chiến giữa quân Khmer, Chàm, Xiêm, cảnh người Hoa buôn bán, sinh hoạt ở chợ.

Hình chạm khắc trên vách đá như nhắc lại những đoạn lịch sử về đời sống của triều đại nhà Vua Jayavarman VII, để hậu thế thấy sự ngự trị của ngài ở ngôi đền, bốn gương mặt Phật theo 4 hướng tượng trưng cho sự có mặt, uy lực của Ngài ở khắp giang sơn.

Ở phía bắc mặt đền Bayon có 2 đường song hành qua hướng Nam Bắc bọc khoảng đất hình chữ nhật, chính giữa khoảng đất này có con đường chắn ngang, đây chính là đường trục của vòng thành Angkor Thom đưa ra “cửa Thắng trận”. Hướng Tây trên Công trường Hoàng thành là đền Baphuon, Sân Voi, Cung điện nhà Vua, , ngôi đền của Quốc Vương Phiméanakas, Sân thượng của Vua Cùi, đền Tep Pranam và Prah Palilay, hướng Đông là đền Sour Prat và 2 dãy tháp Kléang, đền Prah Pithu. Cung điện được xây bằng những vật liệu dễ hỏng như gỗ và gạch ngói, nên ngày nay ta chỉ còn nhìn thấy bãi đất trống, xung quanh chạm hình voi trên nền đá.

Sân Voi

Đi bộ ra khỏi khu cung điện hoàng gia, qua ngôi đền nhỏ thuộc niên đại gần đây với bức tượng Phật mạ vàng cao lớn, chúng ta đến khu “Sân Voi” nơi xưa kia vua cùng quan thần xem cưỡi và đấu voi. Từ triều Vua Jayavarman VII, Sân Voi được xây vào cuối thế kỷ thứ 12 đề nhà Vua và triều thần dự các quốc lễ. Bề dài sân hơn 300 m, cao 3 m bắt đầu từ đền Baphuon đến Sân Vua Cùi. Hai bên bậc tam cấp ở hướng Nam có tượng voi 3 đầu thòng vòi xuống làm cột, mũi voi hái hoa sen, 2 bậc tam cấp phụ 2 bên cũng có tượng voi. Xưa kia ở đây là dinh thự của vua làm bằng gỗ, vì thế qua nhiều thế kỷ đã không còn. Vào cuối thập niên 1960, nhà khảo cổ Pháp Bernard Philippe Groslier trong lúc trùng tu sân voi, đã tìm

Thấy chân của một cột gỗ to lớn, đây là vật duy nhất còn lại của các kiến trúc gỗ đã biến mất.

Trên khu này còn sót lại một tượng “Vua Cùi”, tương truyền là vua Jayavarman VII. Trên các tường, bệ chung quanh sân là những điêu khắc đạt đến đỉnh cao của nghệ thuật Khmer Angkor: voi diễu hành, cưỡi voi … Bậc thang chính nằm ở giữa sân, 2 bên có vách tường đá hợp với tường của nền sân chạy dài đến tam cấp phụ. Ở các góc tường bệ và vách tườnglà các tượng điêu khắc hình chim thần Garuda dùng tay nâng đỡ sân, hình sư tử và rắn 7 đầu. Về phía Bắc, mảng tường chạm hình diễn tả các môn thể thao như đấu võ, đua xe, chơi cầu, các cuộc đi săn …

Sân Vua Cùi

Sát bên Sân Voi hướngvề phía Bắc cách một khoảng đường hẹp, Sân Vua Cùi được xây trên nền đá cao, đây cũng là công trình của Quốc Vương Jayavarman VII xây vào cuối thế kỷ thứ 12.

Mỗi đền đều có hình chạm nổi trên mình đá. Về phía Nam, ngay Sân Voi bước qua, có một đoạn đường hẹp vừa một người đi. Mặt vách trong có hình chạm nổi như chim Garuda, quỉ Kumbhanda …, ngay đầu đường có bậc thang đi lên mặt sân. Sân này được ví như ngọn núi Meru theo thần thoại Bàlamôn. Hết đường hẻm có bậc đá ong dẫn lên mặt sân. Tượng Vua Cùi ngồi bẹp theo kiểu người Java, đầu Vua bới tóc ngay trên đỉnh, mặt để râu mép, mắt nhìn xuống, tay mặt để trên đầu gối, tay trái để nằm trên vế chân trái, bên trái có hai mỹ nữ ngồi bên bực đá chắp tay, bên Phải có một nàng. Cả 3 đều bị chặt mất đầu. Trước mặt nhà Vua có một khối đá nhỏ tạc hình lư hương. Khắp mình nhà Vua có những vết thẹo nhỏ tượng trưng cho căn bệnh bất trị. Khi đến đây, nhiều du khách đã không khỏi ngỡ ngàng trước hàng trăm tượng đá mỉm cười với vẻ mặt huyền bí, hay đôi mắt nhắm nghiền như suy ngẫm về thế gian, những gương mặt đầy cảm xúc giữa cảnh đổ nát trong rừng thẳm. Đằng sau đó, ta như cảm thấy tâm hồn của ngưòi kiến tạo gởi vào các khối đá lạnh lẽo những ước muốn, gương mặt đá mang tâm linh của chính họ. Một lần nữa chúng tôi muốn gởi lời cảm phục trước những con người sáng tạo ra những công trình vĩ đại này. Một cảm giác luyến tiếc cho một nền văn minh, một triều đại huy hoàng đã biến mất!

Chào các bạn, tôi tên là Lim Pheng, tôi là hướng dẫn tour của Công ty “Caravan Angkor tours”. Các bạn hãy cùng tôi thưởng ngoạn một số cảnh đẹp đất nước Chùa Tháp qua những chương trình tour do công ty“Caravan Angkor tours” tổ chức.

1/ Chương trình tham quan 5 ngày-4 đêm

SIEMREAP - ANGKOR - PHNOMPENH: Đi về bằng đường bộ

-Ngày I: Tp.Hồ Chí Minh - SiemReap

-Ngày II: Tham quan Angkor

-Ngày III: Có 2 tùy chọn

*Tiếp tục tham quan Angkor với các đền đài khác, tham quan dòng suối tạc tượng các vị thần và các linga ở Kpal Spean.

*Tham quan Công viên Quốc Gia Phnom Kulen, ngắm dòng sông ngàn linga, tham quan chùa Phật lớn và khu rừng huyền thoại của Kulen.

-Ngày IV: SiemReap - Phnompenh

*Tham quan Phnompenh

-Ngày V: Phnompenh - Tp.Hồ Chí Minh

*City tour Phnompenh, đi chợ

*Sau khi ăn trưa, trở về cửa khẩu kết thúc chương trình tham quan

2/ Chương trình tham quan 3 ngày 2 đêm

SIEMREAP - ANGKOR - PHNOMPENH: đi đường bộ - về máy bay

-Ngày I: Tp.Hồ Chí Minh - Phnompenh

-Ngày II: Phnompenh - SiemReap

-Ngày III: Tham quan Angkor

Buổi chiều ra sân bay về Tp.Hồ Chí Minh

3/ Chương trình tham quan 3 ngày 2 đêm

SIEMREAP - ANGKOR: đi - về bằng máy bay

* Từ Tp. Hồ Chí Minh đáp máy bay đến SiemRiep , tham quan Angkor và đáp máy bay về Tp. Hồ Chí Minh.

4/ Chương trình tham quan 2 ngày 1 đêm

SIEMREAP - ANGKOR: đi - về bằng máy bay

* Từ Tp. Hồ Chí Minh đáp máy bay đến SiemRiep , tham quan Angkor và đáp máy bay về Tp. Hồ Chí Minh.

5/ “48 ngàn bước chân trên tường thành Angkor”

6/ Tổ chức chương trình Hội thảo, Hội nghị kết hợp du lịch SIEMREAP - ANGKOR - PHNOMPENH: Đường bộ hoặc máy bay

7/Tổ chức chương trình Team Building & huấn luyện dã ngoại SIEMREAP - ANGKOR - PHNOMPENH: Đường bộ hoặc máy bay

8/Tổ chức chương trình Caravan xe ô tô lái từ Việt Nam tham quan đất nước Campuchia: SIEMREAP - ANGKOR - PHNOMPENH

Chào các bạn, tôi tên là Kan Nina, là hướng dẫn tour của Công ty “Caravan Angkor tours”. Qua lời giới thiệu của Nhật, bạn đã có khái niệm sơ lược về quần thể đền đài Angkor, bây giờ tôi mời các bạn cùng tôi đến tham quan các đền, bắt đầu từ thị trấn Siem Reap vào Angkor Wat.

Angkor nổi tiếng về sự huyền bí và mầu nhiệm chỉ trong vài phút nữa chúng ta sẽ được thăm viếng và chiêm ngưỡng. Bạn cùng tôi hình dung ra trước mắt mình công trình kiến trúc vĩ đại - Angkor Wat. Hãy tưởng tượng và chia sẻ cùng tôi những cảm xúc, bạn sẽ không khỏi bỡ ngỡ trước vẻ đẹp kỳ vĩ này. Khi đã đến Angkor Wat, chúng ta sẽ có các ấn tượng không kém ngạc nhiên như những người đi trước đầu tiên khám phá ra Angkor, đi vào một thế giới khác ngoài sức tưởng tượng của họ.

Trước mắt chúng ta là đền Angkor Wat, một trong những ngôi đền đẹp nhất và có lối kiến trúc tuyệt mỹ. Đền Angkor Wat được xây dựng vào khoảng giữa thế kỷ thứ 12 do Quốc Vương Suryavarman II, thụy phong là Paramavishnouloka trông nom, và tôn thờ vị thần Vishnou, thờ Bàlamôn giáo.

Đường vào đền Angkor Wat là đoạn cầu đá dài băng qua một hào nước bao quanh 4 phía chung quanh Angkor Wat. Đền Angkor Wat hình chữ nhật, chiều dài 1500m, chiều ngang 1300m, vòng thành chiếm một kho mảng đất rộng 200 mẫu, có hào nước rộng bao xung quanh. Nhờ có hào nước này, đền Angkor Wat trải qua gần 700 năm không bị rừng cây lấn áp và tàn phá, vẫn giữ nguyên vẻ huy hoàng. Xung quanh hào có bậc tam cấp từ trên xuống mặt nước và bờ thành chạm trổ, phía ngoài đầu đường có tượng sư tử đá, hai bên có bao lơn tượng rắn bảy đầu. Đây là đền lớn nhất trong quần thể Angkor.

Theo các nhà học giả Finot, Coedes, Bosh thì đền được xây dưới thời vua Suryavarman II để làm mộ thờ của vua. Vì thế hướng của đền là về phía tây và đền với các điêu khắc theo truyền thuyết thần Vishnou chứ không đặt trọng tâm vào thần Shiva như ở các kiến trúc khác hay cung điện vua.

Angkor Wat là hiện thân cho núi Meru, trung tâm của vũ trụ : Angkor Wat được xây dựng trên 3 tầng đại diện cho đất, nước và gió mà núi Meru dựa vào nước ở hào chung quanh đền thể hiện cho đại dương trong vũ trụ. Trong 3 tầng của Angkor Wat, tầng cao nhất là trung tâm đền với tháp cao nhất có 7 vòng, tượng trưng cho 7 vòng núi thiêng Meru.

Có thể biết thêm là đền Angkor Wat chắc chắn là một mộ thờ, qua tư liệu của sứ giả Trung Quốc Châu Đạt Quan của nhà Nguyên Mông có mặt ở Angkor vào thế kỷ 13, có nói đến “mộ của Lu Pan” ở phía Nam của thủ đô Angkor Thom với chu vi đến 10 “li” .

Lối cửa chính vào đền Angkor Wat xoay về hướng Tây, trái hẳn với toàn thể các đền khác trong quần thể Angkor đều xoay về hướng Đông (có nhiều giả thuyết được đưa ra về vấn đề trái ngược này, vì địa thế bắt buột nên đền được xây theo hướng Tây, hay một giả thuyết khác lại cho rằng theo lối thờ phụng vị Phật Vua …).

Dọc hai bên cầu đá đi vào đền xưa kia là các tượng thần và tượng ác quỷ ở mỗi bên ôm thân rắn Naga kéo giành giật nhau tạo ra vũ trụ. Trước đây có tất cả 54 tượng thần và 54 tượng ác quỷ ôm thân rắn ở mỗi bên đường, nay chỉ còn lại một vài tượng mà thôi. Theo Mannikka thì con số 108 của tổng số các tượng là số thiêng liêng của tôn giáo và văn hoá Ấn Độ (108 cũng là số lần hiện thân của thần Vishnou, Shiva).

Vòng thành là một bức tường làm bằng đá ong, cách hào nước khoảng 30 m. Ngay giữa hướng Tây là cửa ra vào, xây thành 3 phần hình chữ nhật, hai gian ở hai đầu nền được đổ bằng phẳng để cho voi ra vào. Những ngõ khác đều có cửa giả đóng kín. Các cửa này được trạm trổ rất khéo. Phía trên 3 phần của cổng chính có 3 ngọn tháp, hiện nay bị sụp đổ mất đoạn trên.

Những dãy hành lang có tường xây kín về phía đền và che bằng một mái hiên hình bụng rắn, ta có thể nhìn thấy vẩy rắn xếp lớp lên nhau như gạch ngói và một trụ ngạch thấp chạm hình tiên nữ Apsara. Bề ngang của hành lang hẹp. Ngoài đền có hàng cột vuông xây xung quanh một gian che mái hình bán nguyệt.

Toàn thể cổng chính được chạm trổ công phu. Bề mặt hướng Đông của dãy hành lang có nhiều cửa sổ giả chấn song tiện tròn phía trên có một hàng dài chạm các loại thú.

Bước vào cổng chính ở hướng Tây ta thấy ngay hình dáng của ngôi đền nổi bật. Một công trình kiến trúc cân đối đạt đến mức hoàn mỹ. Bóng ngọn tháp của đền Angkor Wat phản chiếu xuống mặt hồ lung linh như một bức tranh hùng vĩ. Từ cổng vào đền ta phải đi qua con đường dài khoảng 350 m. Lối đi được lót đá cao khoảng hơn 1 m cách mặt đất, lan can dọc hai bên tạc hình rắn bảy đầu. Đi khoảng hơn nữa đường ta sẽ nhìn thấy hai hồ nước hình vuông hai bên. Hồ hướng Nam có nhiều cây cỏ mọc, đến tháng nắng thì khô cạn. Hồ hướng Bắc, xung quanh có bậc đá, nước chứa quanh năm.

Qua cổng chính ở tường ngoài của đền, chúng ta bắt đầu bước vào khuôn viên tầng nhất Angkor Wat. Đây là hành lang với kiến trúc chữ thập nằm chính giữa. Tại đây chúng ta thấy có nhiều tượng Phật vẫn còn được thờ cúng.

Rẽ vào phía trái về hướng Bắc đến cửa ra hành lang là nơi mà theo truyền thống người ta đứng dựa vào tường, vỗ ngực để nghe âm vang và nếu có ước nguyện gì sẽ được toại nguyện. Bạn hãy đứng dựa vào tường, ngước mắt nhìn lên trần và thử vỗ ngực, sẽ có âm vang dội lại.

Ngôi đền được xây trên một vùng đất cao, ngay cửa chính là mảnh sân cao đắp theo hình chữ thập gọi là “Sân Danh Dự” dùng để dựng cột làm khán đài cho các đấng Tiên Vương xem lễ.

Phía trong là là mặt thứ nhất của ngôi tháp, có 3 tầng, có hành lang hẹp bao ở ngoài, chiếm gần hết chiều dài ngôi đền, nơi ấy gian đền thờ vị Phật Vua.

Tòa nhà “thư viện” nằm trong sân ở tầng 2 và 3, ngoài hành lang gần tường ngoài của Angkor Wat. Thư viện có 4 cửa ra vào và nhiều cửa sổ có chấn song tiện tròn.

Dãy hành lang là những bức phù điêu được chạm trổ điêu khắc kỳ công và nổi tiếng nhất vùng Angkor, kể về các câu chuyện sử thi, các câu chuyện thần thoại về thần Vishnou, các trận đánh, hình chạm bằng thật, đục nét rất nhỏ … (Diễn tả bối cảnh trong truyền thuyết lịch sử, hành trình lịch sử về Triều đại Vua Suryavarman II, vị quốc vương xây đền Angkor Wat).

Phía trên hành lang là ngọn tháp ở góc đền, phần trên chóp có thể bị sụp hoặc chưa xây xong.

Dãy hành lang ở vòng thứ 2, chạm khắc vô số hình Nữ Thần Devata với lối kết tóc và trang điểm đặc biệt lạ. Dãy hành lang này nối liền với dãy trước ở góc phía Tây bằng một mảng sân hình chữ nhật có mái che.

Hai dãy hành lang ở hướng Bắc và Nam có hai hàng cột che về phía sân đền. Nơi đây có 4 cái hồ được chạm khắc công phu, tỉ mỉ. Những mái che khung vòm của các mảng sân hình chữ nhật đều có tấm trần bằng gỗ, chạm khắc hình hoa sen quanh theo những ô vuông dài.

Từ cửa chính đi vào theo khoảng sân có mái che, ta sẽ nhìn thấy gian phòng có vô số tượng Phật bằng đá, hay gỗ với nhiều kích thước lớn nhỏ, hình dáng đứng ngồi khác nhau. Gian phòng này có tên gọi là Prah Péan có nghĩa là “một ngàn vị Phật”. Theo phía tay trái, ngay trước mặt phòng Prah Péan, đi thẳng đến vách đền, vào một gian phòng hẹp vuông vức có trần cao, ta sẽ nhìn thấy lầu Trống, lầu Chuông. Nếu đứng sát với vách đá phía trong, vỗ vào ngực ta sẽ nghe tiếng vang dội như tiếng trống; đứng dựa vách phía ngoài, ta nghe như tiếng chuông. Từ lầu Trống ta theo nấc thang lên viếng một gian phòng khác được gọi là “thư viện”.

Để đến tầng thứ 3 của đền Angkor Wat, chúng ta phải bước đi lên những bậc đá rất dốc. Sự khó khăn này mang ngụ ý của người xây đền thể hiện cho người ta biết rằng để đi lên được “vương quốc của các thần”, nơi cư ngụ của họ, không phải là dễ, thử thách ý chí của con người.

Tầng thứ 3 gồm hai hành lang chữ thập cắt nhau thẳng góc ở giữa. Ở điểm giao tiếp của hai hành lang là trung tâm đền Angkor Wat. Xưa kia trung tâm đền có tượng thờ thần Vishnu bằng vàng, nhưng nay đã bị mất. Ngày nay trung tâm đền có các tượng thờ Phật. Xung quanh đền có nhiều cầu thang dốc đứng khoảng 70 độ. Hình dáng ngôi đền vuông vức với 5 ngọn tháp, ngọn tháp chính ở giữa, 4 ngọn tháp nhỏ ở 4 góc, cao khoảng 65m tính theo mặt đất từ ngoài cửa vào.

Ở tầng cuối cùng, đứng ở dãy hành lang ta có thể ngắm toàn cảnh cánh đồng và cửa vào đền. Nếu đứng dưới chân tháp ở góc Tây Bắc vào lúc trời nghiêng bóng hay góc Đông Bắc vào buổi sáng hoặc về đêm trăng tỏ bạn sẽ nhìn thấy sự uy nghi của ngôi đền. Hình ảnh này nổi tiếng là đẹp nhất toàn cầu. Đợi đến khi hoàng hôn, ta mới có thể cảm nhận được tại sao Angkor Wat lại có sức mạnh huyền bí, quyến rũ bao du khách. Angkor Wat uy nghi dưới ánh hoàng hôn, đền với các ngọn tháp và đá trở thành vàng đỏ rực ẩn hiện dưới bóng cây thốt nốt. Sau khi viếng thăm Angkor Wat, chúng ta không khỏi xúc động, ấn tượng trí tưởng tượng của mình trước kỳ công huyền bí, cảm giác luyến tiếc cho một nền văn minh đã biến mất.

Quần thể Angkor

Cách đây không lâu khoảng gần 150 năm, vào năm 1858, nhà thực vật học và thám hiểm Pháp Henri Mouhot đã khám phá ra Angkor bị lãng quên trong rừng rậm từ bao thế kỷ. Đền bị các cây cổ thụ mọc phủ kín, rể cây khổng lồ chen vào các khe hở kiến trúc đá, qua thời gian nhiều thế kỷ phá đổ và gây nên sự tàn phá đền. Trước cảnh hoang tàn âm u của các kiến trúc từ một nền văn minh chưa ai biết chìm sâu trong rừng rậm từ bao thế kỷ, Mouhot đã xúc động tràn ngập, ông viết một bài mô tả trong nhật ký, sau này in lại trong sách của ông “Voyages dans les royaumes du Siam du Cambodge et du Laos”. Sách này được xuất bản sau khi ông mất vì bệnh sốt rét năm 1861 trên sông Nậm Khan gần Luang Prabang. Tạp chí “Le Tour du Monde”, năm 1863, đã trích từ sách nhật ký một chương giới thiệu và mô tả khám phá Angkor của ông đã kích thích trí tưởng tượng, óc tò mò, sự khao khát khám phá, tìm hiểu học hỏi ở nhiều nơi trên thế giới.

Đối với người dân Khmer chúng tôi thì Angkor là tượng trưng cho nền văn minh rực rỡ, là nơi hội tụ tinh hoa và tinh tuý nhất của dân tộc. Dân tộc tôi rất tự hào đã tạo lập ra kỳ quan Angkor. Angkor là di sản thế giới nên ngày nay việc trùng tu quần thể Angkor được nhà nước Campuchia, Liên Hiệp quốc và nhiều nước rất quan tâm.

Cho đến nay, Angkor vẫn còn nhiều bí ẩn. Angkor được xây dựng - sáng tạo bởi sức mạnh siêu nhiên của thần thánh hay chính bằng sức lực của con người? Với nhiều truyền thuyết và giả thuyết khác nhau, tôi xin được thuật lại lịch sử hình thành và xây dựng Angkor huyền thoại, một trong những kỳ quan của thế giới và là niềm tự hào của dân tộc chúng tôi.

ANGKOR là tiếng gọi chung cho vùng đất trong tỉnh Siem Reap, thuộc lãnh thổ Campuchia, nơi có quần thể đền đài xây dựng bằng đá nguyên khối chồng chất lên nhau, là một khối tổ hợp bao gồm hơn hàng trăm đền đài to nhỏ khác nhau tạo thành một kỳ quan hùng vĩ.Angkor gốc tiếng Phạn là Nagara. Theo tiếng Khmer, Angkor còn có nghĩa là Kinh Đô.

Vị trí địa lý

Quốc Vương Jayavarman II chọn vùng đất dựng kinh đô, định xây dựng nghiệp đế trường cửu với giang sơn, với nền đạo thờ vị Phật Vua theo Bàlamôn giáo. Ý định của ngài mãi đến triều vua thứ tư, Quốc Vương Yaçovarman I mới được thực hiện.

Những vùng đất được các đấng Tiên Vương chọn xây cất đền đài với những lối kiến trúc khác nhau, phân bố rõ ràng thành 3 vùng riêng biệt, kết thành một ngôi sao 3 nhánh mà Angkor chiếm trung tâm. Mỗi vùng có một hình thể đặc biệt đó là vùng Đông Nam (có 2 nhánh sông Mekong thuộc hướng Nam và hàng trăm vùng đất thấp, giáp biển, phần nhiều là đất phù sa bồi lên và bị ngập mỗi năm), vùng Tây Bắc (vùng đầm lầy cạn khô, có nhiều kênh rạch nhỏ tập hợp vào Biển Hồ, đây là vùng đất phì nhiêu, là kho lúa của Quốc gia), vùng Đông Bắc (khác hẳn với hai vùng trên, là vùng có rừng rậm rộng lớn, núi đầy hầm đá và mỏ sắt).

Nơi cứ điểm của 3 vùng này quy tựu, kinh thành Yacodharapura có vị trí hợp với địa thế kinh tế, chính trị và chiến lược quân sự. Nhiều ngã đường thông qua khắp các vùng, tựu hợp các thôn xóm về kinh đô, một hệ thống thủy giao thông bậc nhất, “cái túi cá” khổng lồ. Tonle Sap kết thành một hệ thống giao thông đặc biệt cho vùng này.

Về phía cửa sông Tây Bắc, có một ngọn đồi không cây cối, hoang vu trên những vũng lầy, đây là đồi Phnom Krom (núi ở phía dưới) là khối đá xanh rất tốt.

Quần thể Angkor- một nghệ thuật sắp đặt

Đế Thiên Đế Thích hay Angkor là một quần thể kiến trúc bao gồm hàng trăm ngôi đền, được xây dựng từ thế kỷ thứ 9 đến thế kỷ thứ 12 (thời kỳ Angkor). Quần thể Angkor nằm rải rác trong khu rừng nguyên sinh.

Vòng thành Angkor Thom là một hình vuông, bốn mặt xoay gần đúng về bốn hướng Đông , Tây, Nam, Bắc. Ở hướng Tây ta sẽ nhìn thấy hai hồ nước lớn được đào khá đều đặn, một mặt hồ ngày nay biến thành đồng ruộng.

Những ngôi đền trong Hoàng Thành Angkor Thom và ở xung quanh vòng ngoài đều xoay mặt về hướng Đông, ngoại trừ đền Angkor Wat xoay về hướng Tây. Theo ý định của các kiến trúc sư, vòng thành phải xây thành một hình thật vuông, để đền Bayon trở thành “Ngọn Núi Chính” trung tâm điểm của Angkor. Bao bên ngoài, bốn bức tường là một hào nước rộng 100 m để ngăn ngừa sự đột nhập vào thành.

Đi vào thành theo một trong bốn cửa ta thấy những ngôi tháp của đền Bayon. Bạn sẽ không khỏi ngạc nhiên và đặt câu hỏi bằng cách nào và làm sao các kiến trúc sư ngày xưa có thể phóng nhiều đường lớn theo trực tuyến mà đến nay không để lại một dấu vết.

Dọc theo hai bên đại lộ có hàng trăm cung điện của Hoàng tộc và nhà dân bằng những vật liệu đơn giản, dễ hư hỏng. Hợp với cách sắp đặt này, một phần tư của vùng Đông Nam thuộc hướng Tây Bắc của Hoàng Thành và dọc theo đại lộ từ đền Bayon đến cửa Bắc, có một vòng thành, xung quanh là hào nước (nay đã khô cạn). Đây là thành phố lớn thứ nhì trong thành, có chu vi vào khoảng 200×600 m, xoay về hướng Đông.

Ngoài 4 cửa chính, ta còn có thể nhìn thấy cửa thứ 5 xây trên trục hướng Đông Tây của Hoàng Thành, đó chính là mặt tiền của Hoàng gia xây ở góc vòng thành hướng Đông. Nơi đây, ta có thể thấy một mảng sân rộng, được đắp cao xoay về phía mặt trời mọc, những mảng tường chạm khắc nổi hình voi to gần bằng voi thật, đó là “công trường Hoàng triều”.

Ở hướng Tây, hàng voi đá như chống đỡ cửa chính cung điện, ở hướng Bắc và hướng Đông, phía trong xa là cửa thắng trận của Hoàng Thành, một hàng 12 ngôi tháp cất thành ranh giới cho công trường Hoàng Thành, hướng Nam là đền Bayon và hướng Tây Nam là đền Baphuon.

Qua Angkor, người xưa vẫn cho ta thấy rõ hình thức họ muốn diễn tả. Theo đánh giá của các nhà chuyên môn, kiến trúc của Angkor Wat là sự hòa hợp về nghệ thuật điêu khắc và kiến trúc , là một khối hùng vĩ, cân đối. Quần thể Angkor là một công trình vĩ đại, là một tổ hợp các đền đài, hoàn mỹ về mặt hình khối và nghệ thuật. Không một ngôi đền nào là không được trang hoàn, chạm khắc, không bức tường nào bị bỏ trống. Họ thực sự tài năng và thành công khi thể hiện các tác phẩm chạm khắc trên đá, tất cả được thực hiện hoàn mỹ và đạt đến đỉnh cao của nghệ thuật điêu khắc. Nghệ nhân Khmer cổ xưa đã thoát khỏi sự cứng nhắc của những qui tắc trong lối chạm hình trên đá, họ đã cố gắng hòa hợp dân chúng với tư tưởng của đế chế phong kiến thời đó muốn truyền thụ, họ gởi gắm vào đó sự sống, tinh thần của tác phẩm hay chính tâm hồn ước mơ của người nghệ nhân.

Thủ đô Phnom Penh

Phnom Penh là thủ đô sầm uất. Tương truyền thành phố được thành lập do một người đàn bà tên Penh. Bà xây ngôi chùa trên một đồi nhỏ để thờ 4 tượng phật vàng vì bà đã tìm thấy lúc mùa nước dâng ngập từ sông trôi vào một cây gỗ bên trong có chứa 4 tượng trên. Hiện nay, chùa Wat Phnom là địa điểm thu hút du khách và người dân đến thăm viếng, cúng bái, cầu xin sự may mắn và làm ăn phát đạt. Trong Wat Phnom, có tượng thần tài Preah Chau mà người Việt và Hoa rất chuộng để thờ cúng.

Dọc bờ sông Tonle Sap, trên con đường gọi là Sisowat Quay, quang cảnh rất thơ mộng. Vào các tháng không mưa, nước từ biển hồ Tonle Sap chảy về sông Bassac qua miền Nam Việt Nam ở sông Cửu Long xuống biển Đông. Lúc nước lớn, hướng nước từ sông Cửu Long, Bassac chảy ngược về biển hồ. Thành phố Phnom Penh nằm ở ngã tư con sông Tonle Sap, sông Bassac, sông Mekong trên và Mekong dưới. Vì vậy, người ta con gọi là sông bốn mặt.

Trên đại lộ Sisowat Quay, dọc theo bờ sông là các cung điện, viện bảo tàng, các khách sạn, cửa hàng, nhà hàng lịch sự và sang trọng. Tòa nhà Câu Lạc bộ Ký giả nước ngoài (Foreign Correspondents Club) nổi tiếng, cũng nằm trên con đường này, nơi được nhắc đến trong phim “Cánh đồng chết” (The killing field). Con đường rộng lớn và thanh lịch, gió mát với cảnh trí thanh bình. Buổi chiều, dân dư thành phố thường tập trung ra đây hóng mát và ăn uống rất tấp nập.

Phnom Penh có nhiều điểm tham quan nổi tiếng như Hoàng Cung, Chùa Bạc, đồi Bà Penh, Casino Naga …

Các lễ hội truyền thống campuchia

Chol Chnam Thmay - Tết Khmer (13 tháng 4 dương lịch): Vào năm mới

Bon Om Tuk (17 tháng 11 dương lịch): Đua ghe ngo, lễ tạ ơn

Quốc Khánh (Lễ Độc Lập) (9 tháng 11 dương lịch)

Tết Dương lịch (1 tháng 1 dương lịch)

Ngày giải phóng Campuchia khỏi nạn diệt chủng (7 tháng 1 dương lịch)

Quốc tế Phụ Nữ (8 tháng 3 dương lịch)

Quốc tế Lao Động (1 tháng 5 dương lịch)

Ban hành hiến pháp (24 tháng 9 dương lịch)

Hiệp định hòa bình Paris (23 tháng 10 dương lịch)

Sinh nhật nhà Vua (31 tháng 10 dương lịch)

Quốc tế Nhân Quyền (10 tháng 12 dương lịch)

Thường xuyên “săn lùng” những khách sạn nghỉ đêm đẹp, sang trọng; những điểm ăn hấp dẫn với nhiều món ngon, lạ; đầu tư đội ngũ xe để phục vụ được trọn gói… Caravan Angkor Tours một công ty trẻ đang thật sự tự khẳng định sự có mặt cần thiết của mình bằng chất lượng phục vụ tốt nhất, với đội ngũ hướng dẫn viên năng động nhất.

Xin chào các bạn, tôi tên là Teang Kim Visoth, tên Việt Nam là Thiện, tôi là hướng dẫn tour của Công ty “Caravan Angkor tours”. Tôi hân hạnh là người đầu tiên gởi lời giới thiệu về đất nước Chùa Tháp - Vương Quốc Campuchia đến mọi người.

Vị trí địa lý

Đất nước tôi nằm ở Tây Nam bán đảo Đông Dương, phía Tây và Tây Bắc giáp Thái Lan, phía Đông giáp Việt Nam, phía Đông Bắc giáp Lào, và phía Nam giáp biển. Campuchia vừa có đồng bằng, vừa có rừng núi và biển, diện tích là 181.035 km2 (đồng bằng chiếm ½ diện tích, còn lại là núi đồi). Đặc điểm địa hình nổi bật là một hồ lớn ở vùng đồng bằng và mở rộng ra bởi sự ngập lụt hàng năm. Đó là Biển Hồ TonleSap, nằm chéo từ Tây Bắc sang Đông Nam, là hồ nước ngọt lớn, với nhiều chủng loại cá. Vùng đất đỏ Đông Bắc có nhiều đồn điền cao su do Pháp lập nên từ năm 1921.

Đất nước tôi nằm trong vùng nhiệt đới, khí hậu nắng nóng với hai mùa rõ rệt. Mùa khô bắt đầu từ tháng 12 năm trước kéo dài đến tháng 4 năm sau và mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 11. Campuchia không có bão, khí hậu nắng nóng, một năm có đến 300 ngày nắng, nhiệt độ thấp nhất là vào khoảng tháng Chạp đến tháng Giêng.

Tỉnh và thành phố

Campuchia được chia thành 20 tỉnh (khett) và 4 thành phố trực thuộc Trung Ương (krong). Các đơn vị hành chính cấp thấp là huyện (srok), xã (khum). Ngoài ra còn có các đảo (koh).

Các thành phố (Krong)

Thủ đô: Phnom Penh. Sihanouk Ville (Kampong Som), Pailin, Kep.

Các tỉnh (Khett) : Banteay Meanchey, Battambang, Kampong Cham, Kampong Chhnang, Kampong Speu, Kampong Thom, Kampot, Kandal, Koh Kong, Kratié, Mondulkiri, Oddar Meancheay, Pursat, Preah Vihear, Prey Veng, Ratanakiri, Siem Reap, Stung Treng, Svay Rieng và Takéo.

Các đảo (Koh): Koh Sess, Koh Polaway, Koh Rong, Koh Thass, Koh Treas, Koh Traolach, Koh Tang.

Dân tộc

Với dân số13.125.000 triệu người, đất nước chúng tôi có nhiều dân tộc. Dân tộc Khmer chiếm đa số khoảng 90%, bao gồm như Khmer giữa (Khmer Kandal), Khmer thượng (Khmer Leu) và Khmer dưới (Khmer Krom). Ngoài ra, Campuchia còn có các dân tộc thiểu số khác như người Mã Lai, người Chăm (Dân tộc Chăm, theo đạo Hồi là nhóm sắc tộc thiểu số lớn nhất), một ít cư dân người Việt và người Hoa, người Lào, người Myanmar, và các nhóm sắc tộc thiểu số khác sống tại các khu vực miền núi và cao nguyên Đông Bắc và Tây Bắc. Vì vậy, Campuchia có nền văn hoá đa dạng và phong phú, nhất là về ca múa và âm nhạc.

Ngôn ngữ

Ngôn ngữ chính của chúng tôi là tiếng Khmer (là ngôn ngữ cổ lâu đời nhất trên lục địa Đông Nam Á, thuộc hệ Môn-Khmer). Tiếng Hoa, tiếng Việt, tiếng Thái (vùng gần biên giới Thái Lan) và tiếng Pháp (với những người

lớn tuổi) được nhiều người Campuchia sử dụng như là ngôn ngữ thứ hai và thông thường là ngôn ngữ phải học trong các trường phổ thông và đại học. Trước kia, tiếng Pháp được sử dụng thường xuyên trong chính quyền. Tuy nhiên trong những năm gần đây, giới trẻ Campuchia cũng như tầng lớp doanh nhân học và sử dụng tiếng Anh. Tiếng Anh trở nên phổ biến rộng rãi hơn, như là ngôn ngữ thứ 2 của đất nước này.

Tôn giáo chính

Phần lớn mọi người trên đất nước tôi theo Đạo Phật tiểu thừa thờ Phật Thích Ca (trên 80% dân số) và được coi là quốc đạo, còn lại theo đạo Hồi và một số ít đạo theo Công giáo, Tin lành.

Thể chế chính trị

Đất nước chúng tôi là quốc gia Quân chủ lập hiến. Hệ thống quyền lực được phân định rõ giữa lập pháp, hành pháp và tư pháp gồm: Vua, Hội đồng ngôi Vua, Thượng viện, Quốc hội, Chính phủ, Toà án, Hội đồng Hiến pháp và các cơ quan hành chính các cấp.

Về Hành pháp đứng đầu nhà nước hiện là Quốc vương Norodom Sihamoni. Đứng đầu Chính phủ là Thủ tướng Samdech Hun Sen và các Phó Thủ tướng. Nội các là các thành viên trong Hội đồng Bộ trưởng do Đức Vua bổ nhiệm.

Về Lập pháp: Lưỡng viện gồm Quốc hội và Thượng viện

Về Tư pháp: Hội đồng Thẩm phán tối cao; Tòa án Tối cao và các tòa án địa phương.

Các đảng chính trị: Hiện nay ở Vương quốc Campuchia có 3 Đảng lớn là Đảng Nhân dân Campuchia , Đảng Funcinpec, Đảng Som Reng Si và một số đảng khác.

Kinh tế - xã hội

Đất nước chúng tôi là nước nông nghiệp, có nhiều tài nguyên quý hiếm như đá quý, hồng ngọc, vàng, gỗ.

Nền công nghiệp của Campuchia còn chưa phát triển mạnh, chủ yếu sản xuất đồ dệt may, đồ uống, chế biến thực phẩm và đồ gỗ … Hàng năm, đất nước chúng tôi phải nhập siêu hàng trăm triệu USD. Một số nhà đầu tư nước ngoài đã đầu tư kinh doanh vào Campuchia nhưng vẫn còn hạn chế. Xuất khẩu chủ yếu các mặt hàng gồm hàng dệt may, đồ gỗ và cao su.

GDP bình quân đầu người: 280 USD/ năm.

Bước sang thế kỷ 21, Campuchia đã thay đổi rất nhiều. Angkor đã trở thành nơi du lịch văn hóa thu hút du khách nước ngoài nhiều nhất ở đất nước này. Phi trường Siem Reap được Pháp giúp đỡ và tân trang trở thành một phi cảng quốc tế hiện đại, cửa ngõ tới quần thể Angkor cách Siem Reap vài cây số.

Tiền tệ lưu hành: Riel (1 đô la Mỹ = 4000 Riels) (sử dụng đồng Riel và cả đồng đô la Mỹ).

Đối ngoại

Campuchia thực hiện chính sách hòa bình, trung lập, không liên kết vĩnh viễn, không xâm lược hoặc can thiệp vào công việc nội bộ của nước khác, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ quốc tế, có quan hệ hữu nghị với tất cả các nước, nhất là các nước láng giềng. Đến nay Campuchia đã thiết lập quan hệ ngoại giao ở cấp Đại sứ với 88 nước trên thế giới.

Tháng 4-1999, Campuchia đã trở thành thành viên thứ 10 của ASEAN.

Tháng 9-2004, Campuchia trở thành thành viên chính thức của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO).

Đời sống văn hóa - nghệ thuật

Nền văn hóa nghệ thuật Campuchia, từ văn học cho đến điêu khắc, ca múa và âm nhạc chịu ảnh hưởng sâu sắc của Ấn Độ, đạo Bàlamôn và Phật giáo, điều đó được phản ánh rõ nét trong phong tục tập quán, đời sống sinh hoạt hàng ngày, trong các truyện cổ tích, truyện dân gian, ca múa và âm nhạc …

Phương châm sống

Hầu hết người dân Campuchia hiền lành, chất phác, có lòng thương người và có tính tương trợ lẫn nhau. Họ rất tha thiết với gia đình, làng xóm, quê hương đất nước mình, sùng đạo, có niềm tin sâu sắc với thần linh và số mệnh. Điều đó ảnh hưởng sâu sắc đối với tâm lý dân tộc, tâm lý con người và văn hóa nghệ thuật.

Trang phục

Dân tộc chúng tôi ăn mặc giản dị, ít tốn kém, nhưng không thiếu phần đa dạng và mang tính thẩm mỹ. Sà-rông là trang phục truyền thống cho tất cả mọi người. Phụ nữ thường mặc sà-rông có màu sắc rực rỡ với nhiều họa tiết sinh động.

Ta có thể thấy váy “Kbinh” của nam hay nữ trên sân khấu hoặc trên các bức chạm khắc ở đền Angkor. Ngoài ra, chúng ta có thể nhìn thấy chiếc khăn krama quen thuộc ở khắp mọi nơi. Khăn krama có rất nhiều công dụng trong cuộc sống, có thể dùng khăn để quấn trên đầu tránh cái nóng bức của khí hậu, dùng để tắm, lau mồ hôi, che nắng. Mẹ và chị gái tôi thường dùng khăn để gói gạo, quà bánh và đặc biệt có thể dùng khăn krama thay cho nồi để nấu cơm.

Nhà ở

Thiên nhiên ban tặng cho đất nước tôi đất đai màu mỡ, trù phú. Bạn có thể nhìn thấy điều đó khi di chuyển, hai bên dọc các con đường bộ một màu xanh ngút ngàn, tươi tốt của cây cối, đâu đó thấp thoáng những ngôi nhà của người dân dưới cây thốt nốt.

Ở các làng quê, người dân vẫn giữ được nét kiến trúc truyền thống, phần lớn nhà ở là nhà sàn, làm bằng gỗ, cao khoảng 2 m, lợp ngói đỏ, bạn sẽ ngạc nhiên hầu hết không có hàng rào cách biệt giữa hai nhà. Xung quanh nhà có nhiều cây ăn trái, xanh tốt quanh năm, chủng loại đa dạng và phong phú như chuối, dừa, chôm chôm, măng cụt, sầu riêng, nhãn, đặc biệt nhiều nhất là xoài …

Ẩm thực

Cũng như nhiều nước trong khu vực Châu Á, chúng tôi sử dụng gạo tẻ, chúng tôi ăn cá nhiều hơn ăn thịt. Vào các ngày lễ Tết, nông thôn cũng như thành thị đều có gói bánh tét, bánh ít.

Phần lớn trong mỗi gia đình đều có mắm bòhóc (prohóc) để ăn quanh năm. Đó là đặc sản của đất nước tôi. Mắm bò hóc được làm từ những con cá con, mổ ruột ướp muối rồi để trong hủ đậy kín, vài tháng sau đem ra ăn. Có thể nói đây là món ăn truyền thống được chế biến trong đời sống ẩm thực chúng tôi.

Ngoài ra, chúng tôi còn có nhiều món ăn đặc biệt khác không kém phần hấp dẫn như cá lóc quấn trong bẹ chuối và nướng trực tiếp trên bếp than.

Các món gỏi như gỏi nhoime sầu đâu, nhoime lahong (đu đủ), nhoime samyong chaigne (bắp chuối), nhoime kahay chouk (sen), nhoime xaiko (bò tái chanh), bò xào kruong và bún nam choóc.

Đặc biệt cá amok - hấp nước cốt dừa với càri có vị rất riêng Khmer. Trong các món như bò xào kruong, cá amok hấp, mắm bò hóc đều có nước cốt dừa, nghệ, riềng, chanh rừng, lá ngót và càri, cá khô Trèng, côn trùng, thốt nốt non …

Hy vọng khi đến đất nước tôi, bạn sẽ được thưởng thức các món ăn tuyệt vời này.

Giống như miền Nam Việt Nam, đất nước tôi có nhiều dừa, song đặc biệt hơn là thốt nốt. Hình ảnh cây thốt nốt gắn bó với đời sống người dân chúng tôi. Lá thốt nốt dùng để lợp nhà, thân cây dùng làm cột. Bạn có bao giờ dùng thử nước thốt nốt chưa? Nước thốt nốt ngọt, được chắt lọc từ hoa thốt nốt nên hương vị rất tinh khiết. Nước thốt nốt để nấu thành đường mà bạn thường nghe gọi là “đường thốt nốt”. Đường thốt nốt không chỉ dùng để nấu chè, còn cò thể nêm thêm vào thức ăn, canh, hay món kho. Ngoài ra, nước thốt nốt còn dùng để chế biến thành một loại rượu nhẹ rất đặc biệt có tên gọi là tức-thốt-chu (thốt nốt chua). Có dịp ghé lại Campuchia, bạn đừng quên thưởng thức hương vị tuyệt hảo này nhé.

Văn học

Văn học thành văn của Campuchia không nhiều nhưng thể loại văn học truyền miệng rất phong phú phải kể đến bộ sử thi Rayamana của Ấn Độ được được Khmer hóa thành truyện cổ tích Riemke, được thể hiện trên điêu khắc ở các đền đài Angkor và được chuyển thể thành kịch múa cổ điển, kịch bóng Sbechthom …

Truyện cổ tích hay thần thoại cũng rất phong phú. Mỗi khúc sông, ngọn núi, mỗi đền đài, các biểu tượng thiên nhiên hay sự vật đều có sự tích (sự tích về đền Angkor, đền Ta Prum, thủ đô Phnom Penh, nguồn gốc sấm sét, sự tích nàng Koongre, truyện cá sấu A Thun…).

Ngoài ra, người dân chúng tôi rất thích thơ và có tài làm thơ. Thơ và ca dao chiếm một vị trí quan trọng trong văn học Campuchia, phong phú về các đề tài như mô tả các loài thú, thơ trào phúng dí dỏm, tình yêu quê hương. Trong đó, đề tài tình yêu rất đậm nét là đề tài muôn thuở cho các nhà thơ …

Âm nhạc - ca hát - múa

Âm nhạc chiếm một vị trái quan trọng đối với đời sống của chúng tôi. Âm nhạc có mặt khắp mọi nơi trong cuộc sống. Từ khi lọt lòng đã có bài hát ru ầu ơ của mẹ, âm nhạc có trong mọi lễ hội (lễ cưới, lễ cúng tế thần, lễ cắt tóc, lễ tơ hồng, lễ buột chỉ cổ tay, lễ tang …).

Hát cũng có nhiều lối như hát kể chuyện, hát đối đáp, hát minh họa cho một điệu múa cổ điển hay một màn kịch. Các bản ca khúc ngắn, về lao động, tình yêu, niềm vui, hy vọng hay đau buồn … Ngâm thơ cũng được coi như hát.

Dân tộc tôi là dân tộc có truyền thống về múa, múa cổ điển và múa dân gian.

Múa cổ điển có nguồn gốc từ lâu đời. Cảnh múa đã được bàn tay các nhà điêu khắc dân gian chạm khắc trên các bức tường đá Angkor. Sau thời kỳ Angkor, kinh tế và văn hóa Khmer suy sụp, múa cổ điển tạm thời bị lãng quên. So với tiết tấu, múa cổ điển chậm hơn múa dân gian, nhưng kỹ thuật múa tinh vi, quần áo lộng lẫy, nhân vật hầu hết là vua, quan, thần linh, ma quỷ (Chúc mừng, Tep monorom-hạnh phúc, múa quạt, Apsara, Riem ke …)

Múa dân gian ở đất nước tôi rất phong phú, nó gần gũi phản ánh cuộc sống, sinh hoạt của người nông dân ở đồng bằng cũng như miền núi. Bạn có thể thấy điệu múa Chaydam trong các ngày hội trên các đường làng, giữa sân chùa … Hay điệu múa Công ở Pailin, múa Trot ở Siem Reap, múa Krap ở Ta Keo, múa gáo dừa ở Svay Rieng, múa khèn ở Stung Streng … Chúng tôi ai cũng biết múa Ram vong, từ thanh niên đến các cụ già, trong các lễ cưới, ngày hội, khi nhạc nổi lên, phụ nữ sẽ ra mời nam giới cùng múa từng đôi sẽ nối đuôi nhau thành vòng tròn.